Analiza branż eksportowych Analiza branż eksportowych

Które branże w Polsce eksportują najwięcej i jak to zmierzyć?

Zaproponowaliśmy trzy podejścia, które według nas pozwolą nam uświadomić sobie, które z branż są „najbardziej eksportowe” w naszym kraju. W poniższych zestawieniach zaproponowaliśmy trzy kryteria.

  1. udział przychodów z tytułu eksportu do przychodów ogółem (mapa branż eksportowych),
  2. ujęcie przychodowe - branże uszeregowane są według wysokości generowanego przez eksport przychodu,
  3. saldo obrotów z zagranicą - branże uszeregowane są według otrzymanej różnicy pomiędzy przychodami z tytułu eksportu a wartością zakupów z importu.

Metodyka

Dane pochodzą z Głównego Urzędu Statystycznego i stanowią zagregowane wyniki sprawozdań F-01/I-01 o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz o nakładach na środki trwałe.

Przedmiotowe branże prezentowane są na poziomie agregacji – działów Polskiej Klasyfikacji Działalności 2007. Na tym poziomie agregacji klasyfikacja PKD 2007 zawiera 272 branże. Jednakże GUS udostępnia dane z zastrzeżeniem art. 38, ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej. Z tego względu liczba prezentowanych branż jest mniejsza.

Zastosowaliśmy podział na podmioty „średnie” i „duże” oraz „średnie i duże – razem”, które zgodnie z podejściem Głównego Urzędu Statystycznego zatrudniają odpowiednio pomiędzy 9 a 50 osób oraz powyżej 50 osób. Na koniec 2015 r. udostępniono dane podmiotów dużych z 189 branż oraz  dane podmiotów średnich  z 193 branż ale w przypadku danych podmiotów łącznych czyli dużych i średnich – razem przedmiotowych branż jest już 231.  Dlatego najpełniejsze dane  z punktu całej gospodarki zawierają dane dotyczące podmiotów średnich i dużych razem. Natomiast zestawienia dotyczące odrębnie podmiotów średnich oraz dużych pozwalają na bardziej szczegółowe spojrzenie na poszczególne branże.

Podmioty średnie mają obowiązek przekazywać do GUS sprawozdanie F01/I-01 raz na pół roku natomiast duże przedsiębiorstwa raz na kwartał. Gdybyśmy ograniczyli się do danych zbiorczych będącymi sumą wyników średnich i dużych przedsiębiorstw to pozbawiliśmy się przyjemności zapewnienia Państwu aktualizacji danych co kwartał.

Dlaczego aż trzy podejścia?

Zadajmy zatem pytanie: dlaczego aż trzy podejścia, bo przecież wydawałoby się, że „eksport” oznacza tylko „eksport”. Tak, ale można rozważać go w różny sposób.

Proszę zwrócić uwagę, iż wysoka sprzedaż eksportowa nie oznacza automatycznie dodatniego salda w obrotach z zagranicą. W ten sposób branża 46.7 „Pozostała wyspecjalizowana sprzedaż hurtowa” – podmioty średnie ma najwyższą sprzedaż za granicę, lecz jednocześnie posiada wysoki poziom zakupów z importu, co z kolei skutkuje tym, iż saldo obrotów z zagranicą jest najniższe.

Jednocześnie warto zauważyć, iż dla niektórych branż, które realizują relatywnie niedużą kwotowo sprzedaż za granicę, eksport jest absolutnie sprawą fundamentalną. Do takich branż należy branża 13.1 „Przygotowywanie i przędzenie włókien tekstylnych” – podmioty duże, które z 84,7% udziałem przychodów z tytułu eksportu w sprzedaży ogółem zajmują pierwsze miejsce pod tym względem. Natomiast pod względem wysokości przychodów eksportowych dopiero jest na 110 miejscu, a pod względem  salda obrotów z zagranicą przedmiotowa branża zajmuje 91 pozycje  z dodatnim rezultatem.

Rola dużych przedsiębiorstw

Zwróćmy również uwagę, iż to duże podmioty, mimo iż jest ich zdecydowanie mniej, eksportują o wiele więcej i mają dodatnie saldo w obrotach z zagranicą (w przeciwieństwie do podmiotów średnich). W przypadku danych z Głównego Urzędu Statystycznego na których pracujemy wielkość przedsiębiorstwa określa się ilością zatrudnionych osób. Dlatego przedmiotowy stan rzeczy może mieć następujące wytłumaczenie. Po pierwsze podmioty  zaczynając działalność mają relatywnie mało pracowników i w pierwszej kolejności zaspokajają potrzeby rynku lokalnego. Gdy przedsiębiorstwo rośnie, rynek krajowy zaczyna robić się zbyt ciasny i rozpoczyna się faza poszukiwania rynków zagranicznych. Kolejną kwestią jest to, iż rynek zagraniczny, w szczególności rynek strefy euro, jest wymagający. Kierowane są tam więc głównie dobra wysoko przetworzone. Trudno wyprodukować coś skomplikowanego i jedocześnie cechującego się wysoką jakością, przy ograniczonych zasobach ludzkich. Eksportowane dobra są głównie „owocami” przetwórstwa przemysłowego, więc nieprawdziwą jest opinia, iż jesteśmy „republiką jabłczaną”, specjalizującą się tylko i wyłączenie w eksporcie płodów rolnych. Choć trzeba zaznaczyć, iż z naszej żywności jesteśmy bardzo dumni, a w szczególności z jabłek.

W kolumnie liczba podmiotów gospodarczych zawarta jest informacja, ile podmiotów z danej branży w danym okresie raportowało do GUS. W kolumnie liczba eksporterów znajdują się podmioty, które w sprawozdaniu F-01/I-01 wykazały przychody z tytułu eksportu. Dzięki temu widać jak nasycona eksporterami jest dana branża. Liczba pracujących w osobach dotyczy  wszystkich pracujących w jednostce, bez względu na to, czy osoby te pracują w innych jednostkach sprawozdawczych (ale bez osób wykonujących pracę na umowę zlecenie lub umowę o dzieło i osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego), według stanu w końcu okresu sprawozdawczego. Nagłe fluktuacje w tej pozycji lub ich brak, w przyszłych okresach będą stanowić miarę odchodzenia przedsiębiorstw od elastycznych form zatrudnienia.